Muzyka węgierska
Wielki twórca węgierski Béla Bartok (1881—1945) pobierał lekcje fortepianowe u matki, komponować zaczął już w 8 roku życia. Kształcił się w Królewskiej Akademii Muzycznej w Budapeszcie u Hansa Koesslera (kompozycja) i u Stefana Thomàna (fortepian). Od r. 1901 podejmował podróże badawcze, których celem było zbieranie
pieśni ludowych (Węgry, kraje bałkańskie, arabskie, Płn. Afryka). Wiele czasu poświęca! pracy pedagogicznej; był też koncertującym pianistą. W r. 1940 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie działał głównie jako pianista i naukowiec. Zmarł w r. 1945 w Nowym Jorku po długiej chorobie, mając niemal na ukończeniu partyturę III Koncertu fortepianowego. Bartok jest autorem muzyki orkiestrowej, m. in. Koncertu na orkiestrę (1943), Muzyki na instrumenty strunowe, perkusję i czelestę (1936), symfonii Kossuth (1903), 2 suit orkiestrowych, Divertimenta na smyczki (1939), 3 koncertów fortepianowych (/ 1926, // 1931, /// 1945), 2 koncertów skrzypcowych (/ 1907, // 1938), Koncertu na altówkę (ukończonego przez Tibora Serly'ego), muzyki kameralnej (m. in. 6 kwartetów smyczkowych, na tle których można znakomicie śledzić rozwój stylu kompozytora), utworów skrzypcowych, fortepianowych (14 baga-tel, Allegro barbaro, Sonatina, Sonata, Mikrokosmos w formie zbioru progresywnie ułożonych utworów, w sumie jest ich 153), opery Zamek Sinobrodego (1911) i baletów (Drewniany książę, 1916, oraz Cudowny Mandaryn, 1919). Pierwsze utwory Bartoka pisane były w stylu neoromantycznym, późniejsze w stylu zbliżonym do impresjonizmu, ekspresjonizmu, wreszcie w duchu folkloru stylizowanego klasycznie z wielkim wyczuciem możliwości formalnych i kolorystycznych. Twórczość Bartoka stanowi niezmiernie ważny rozdział w historii nowej muzyki. Kompozytor stworzył syntezę folkloru z rozwiniętym językiem artystycznym. Potrafił dać w zakresie szeregu technik własne, indywidualne rozwinięcia, a nadto umiał w okresie anarchii dźwiękowej zorganizować i uporządkować nowy język. Opierając się na tradycji, Bartok dał przykład możliwości tworzenia syntezy wartości dawnej, częściowo zarzucanej muzyki
z wybranymi wartościami muzyki nowej. Był jedną z najsilniejszych indywidualności naszego wieku. W ciągu 40 lat twórczości przeszedł wielką ewolucję, odkrywał urok impresjonistycznych barw, ostro dysonansowej harmoniki, fascynował się witalnością rytmu i bezwzględnością polifoniki, doszedł do ideału formy, przypuszczalnie kształtowanej na zasadzie proporcji matematycznych. Za życia był traktowany jako twórca zbyt radykalny, dla współczesnych niezrozumiały. Po II wojnie Bartok stał się obok Strawińskiego najpopularniejszym twórcą XX wieku.