Humanizm i renesans (odrodzenie) nawiązały do średniowiecza i anty­cznej greckiej teorii. Powoływano się chętnie na muzykę antyczną, ale jej przecież nie znano. Twórcom renesansu, chodziło przede wszystkim o nobilitację sztuki. Wydoskonalono technikę imitacji i kontrapunktu w formach, które kultywowano z niebywałym zapałem (msza, motet). Były to formy muzyki religijnej, a obok nich pojawiły się jako formy świeckie madrygał czy chanson. Od wokalnej polifonii trzyglosowej wiodła droga do weneckiego stylupolichóralnego. Pojawiła się też muzy­ka instrumentalna, nowe instrumenty stanowiły oparcie dla nowych koncepcji fakturalnych. Wynalazek druku muzycznego przyczynił się do pewnej powszechności muzyki, odtąd typowej dla tej sztuki — w przeciwieństwie do dzieł malarstwa czy architektury, dziel jedno­razowych i niepowtarzalnych. Wytwarzają się style i szkoły, których przedstawiciele zajmują się rozwiniętymi przez siebie typami muzyki. Inny rodzaj muzyki reprezentuje np. polichóralna muzyka włoska, inny muzyka angielska wirginalistów. W tej wielości tkwiła ogromna siła: tu mamy zalążki nowego poczucia harmonicznego, które prowadziły w następ­nych latach do wielkich poszukiwań w dziedzinie języka dźwiękowego.