W drugiej polowie XVI wieku wynaleziono szereg instrumentów klawiszowych, które dały początek fortepianowi, choć do rozwoju samego fortepianu było jeszcze daleko. Z tych instrumentów największe znaczenie posiadał w tym czasie klawesyn, instrument o dźwięku delikatnym, słabym. Na ten instrument pisano zrazu podobnie jak na organy, wkrótce jednak zaczęto stosować bogatą ornamentykę, która niejako przedłu­żała żywot pojedynczych dźwięków o szybko zanikającym brzmieniu. Wytworzył się specyficzny styl muzyki klawesynowej, znakomicie rozwinięty w muzyce francuskiej w późniejszym czasie. W Anglii wykształcono jeszcze inny styl związany z mechaniką wirginalu. Muzyka wirginalistów angielskich zasługuje na osobne omówienie.